POLİTİKA
TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin 16.10.2025 tarih ve 04.1062 sayılı kararı ile uygun bulunarak onaylanan, 27.11.2025 – 26.12.2025 tarihleri arasında askıya çıkarılan plan değişikliğine bugün itibariyle dava açtı.
Dava, İzmir İli, Buca İlçesi, Tınaztepe Mahallesi’nde 7678, 7679, 7680, 7681, 7682 ve 7683 ada muhtelif parselleri kapsayan alana ilişkin hazırlanan L18-A2 Pafta 1/25.000 Ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı Değişikliği’ni kapsıyor.
“Kamusal alan konuta dönüştürüldü”
Oda açıklamasında, geçmiş planlarda “Büyük Alan Kullanımı Gerektiren Kamu Kuruluş Alanı” olarak belirlenen bölgenin parçacıl bir yaklaşımla “Kentsel Gelişme Alanı” (Konut Alanı) kullanımına dönüştürüldüğü belirtildi.
Açıklamada, kamusal kullanım kararı bulunan bölgede yalnızca ilgili şahıs mülkiyetlerini kapsayan alanın konut kullanımına çevrilmesinin kamu yararıyla bağdaşmadığı ifade edildi. Bu yaklaşımın planlamanın eşitlik, nesnellik ve bütünlük ilkelerini zedelediği kaydedildi.
“Benzer planlar daha önce iptal edildi”
Şehir Plancıları Odası, dava konusu alanda daha önce onaylanan benzer plan değişikliklerinin mahkeme kararlarıyla iptal edildiğini hatırlattı.
2018 ve 2024 yıllarında onaylanan mükerrer plan değişikliklerinin Oda tarafından yargıya taşındığı, kentsel donatı alanlarının eşdeğer alan ayrılmadan küçültülmesi ve altyapı dengesinin bozulması gerekçeleriyle ilgili idare mahkemelerince iptal edildiği belirtildi.
İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin 03.06.2020 tarihli, E:2018/1118, K:2020/440 sayılı kararında; plan değişikliğinin şehircilik ilkeleri, planlama esasları, imar mevzuatı ve kamu yararına aykırı olduğu gerekçesiyle 1/25.000 ölçekli plan değişikliğinin iptal edildiği hatırlatıldı.
Kararda, plan değişikliğinin bilimsel ve nesnel gerekçelere dayanmadığı, kamusal kullanım alanlarının bütünlüğünü zedelediği ve ilave nüfus getirmesine rağmen eşdeğer teknik ve sosyal altyapı alanı ayrılmadığı vurgulanmıştı.
Ayrıca İzmir 7. İdare Mahkemesi’nin 22.09.2025 tarihli, E:2024/935, K:2025/959 sayılı kararında da benzer gerekçelerle plan değişikliğinin iptal edildiği belirtildi. Bu kararda; kamusal alan bütünlüğünün zedelendiği, ilave nüfus için gerekli sosyal ve teknik altyapı alanlarının öngörülmediği, belediye hizmet alanı için eşdeğer alan ayrılmadığı ve kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporunun hazırlanmadığı tespitlerine yer verildiği aktarıldı.
“Mahkeme kararlarına rağmen yeni işlem”
Oda açıklamasında, mahkeme kararlarının bağlayıcılığına rağmen İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 16.10.2025 tarihli kararıyla benzer planlama yaklaşımında ısrar edildiği ve yargı kararlarında belirtilen hukuka aykırılıklar giderilmeden yeni bir idari işlem tesis edildiği ifade edildi.
Bu durumun hukuk devleti ilkesi ve yargı kararlarının bağlayıcılığına aykırı olduğu belirtildi.
Planın aykırılık gerekçeleri
Şehir Plancıları Odası, plan değişikliğine ilişkin aykırılıkları şu başlıklar altında sıraladı:
1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’nın uygulama hükümlerinde yer alan nüfus değerlerinin aşılamayacağına ve donatı alanlarını azaltıcı plan değişikliği yapılamayacağına ilişkin 6.7 ve 6.13 maddelerine aykırılık,
Sosyal ve teknik altyapı alanlarının azaltılmasına rağmen eşdeğer alan ayrılmaması,
Yoğunluk artırıcı plan kararlarına karşın zorunlu kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporunun hazırlanmaması,
“Bölge Parkı/Büyük Kentsel Yeşil Alan” gösteriminin Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği lejant teknikleriyle uyumsuz olması.
Belirtilen gerekçeler doğrultusunda plan değişikliğine karşı 19.02.2026 tarihinde İzmir 4. İdare Mahkemesi’nde 2026/256 E. sayılı dosya ile dava açıldığı bildirildi.
ŞPO'DAN YAPILAN AÇIKLAMANIN TAMAMI ŞU ŞEKİLDE:
"İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.10.2025 tarih, 04.1062 sayılı kararı ile uygun bulunarak onaylanan ve 27.11.2025 – 26.12.2025 tarihleri arasında askıya çıkarılan İzmir İli, Buca İlçesi, Tınaztepe Mahallesinde, 7678, 7679, 7680, 7681, 7682, 7683 ada muhtelif parselleri kapsayan alana ilişkin hazırlanan L18-A2 Pafta 1/25.000 Ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı Değişikliği Şubemiz tarafından 19.02.2026 tarihinde dava konusu edilmiştir. Söz konusu plan değişikliği, plan bütünlüğü, şehircilik ilkeleri ve kamu yararı açısından ciddi aykırılıklar içermektedir.
Dava konusu plan değişikliğinde, geçmiş planlarda "Büyük Alan Kullanımı Gerektiren Kamu Kuruluş Alanı" gibi kamusal kullanım kararı getirilmiş bölgenin, parçacıl bir yaklaşımla "Kentsel Gelişme Alanı" kullanımına dönüştürüldüğü görülmektedir. Kamusal kullanım kararı getirilmiş bölgede yalnızca ilgili şahıs mülkiyetlerinin bulunduğu bir alanın parçacıl bir şekilde Kentsel Gelişme Alanı (Konut Alanı) kullanımına dönüştürülmesine yönelik dava konusu planlar, şahıs menfaatlerini öncelemekte olup, kamu yararı ile bağdaşmamaktadır. Bu yaklaşım, planlamanın temel ilkelerinden olan eşitlik, nesnellik ve bütünlük ilkelerini zedelediği gibi plan kararlarının kamu yararı dışında bireysel talepler doğrultusunda şekillendirildiğini açıkça ortaya koymaktadır.
Dava konusu alanda daha önce benzer nitelikte onaylanmış plan değişiklikleri mahkeme kararlarıyla iptal edilmiştir. Bu yargı kararları dikkate alındığında, planın uygulanması halinde telafisi güç ve kamu zararına yol açabilecek sonuçlar doğuracağı açıktır. Bu kararlar söz konusu alanda benzer içerikte plan değişikliklerinin yargı tarafından daha önce iptal edildiğini ortaya koymakta, planlama esaslarını ve şehircilik ilkelerinin sistematik biçimde ihlal edildiğini göstermektedir. Bu nedenle söz konusu plan değişikliği yargıya taşınmıştır.
Dava konusu alana ilişkin olarak, ilgili idare tarafından 2018 ve 2024 yıllarında onaylanan mükerrer plan değişiklikleri de Odamızca yargıya taşınmış; kentsel donatı alanlarının eşdeğer alan ayrılmadan küçültülmesi ve altyapı dengesinin bozulması gerekçeleriyle ilgili İdare Mahkemeleri tarafından iptal edilmiştir. Bu kararlar söz konusu alanda benzer içerikteki plan değişikliklerinin yargı tarafından hukuka aykırı bulunduğunu açık biçimde ortaya koymaktadır.
İzmir 2. İdare Mahkemesinin 03.06.2020 tarih ve E:2018/1118, K:2020/440 sayılı kararında; "… her ne kadar dava konusu plan değişikliğinin 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı‘nda öngörülmüş olan ‘Kentsel Yerleşik Alan` plan kararına aykırı olmamasına karşın, yapılan değişikliğin; mevzuat hükümleri açısından, şehircilik ilkeleri ve planlama esasları açısından uygun bilimsel ve nesnel gerekçelerinin bulunmaması ve bu amaçla gerçekleştirilen plan değişikliği çalışmasının yasal olarak zorunluluk içermemesi, diğer yandan; bölgede kısmen öngörülen Kentsel Gelişme Alanı kullanım kararının gerek plan ana kararlarında kamusal amaçlı planlanmış olan kullanım alanlarının bütünlüğünü zedeleyici mahiyette olması, nüfus projeksiyon hesaplarında öngörülmeyen ilave bir nüfus getirecek olması nedenleri ile hizmet bölgesi içerisinde küçültülen teknik ve sosyal altyapı alanları için eşdeğer alan ayrılmadan yapılan dava konusu plan değişikliğinin şehircilik ilkeleri, planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına aykırı olduğu…" gerekçesiyle söz konusu 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği iptal edilmiştir.
İzmir 7. İdare Mahkemesinin 22.09.2025 tarihli E:2024/935, K:2025/959 sayılı kararında; "… dava konusu alanda çevre düzeni ölçeğinde kısmen öngörülen Kentsel Gelişme Alanı ve nazım plan ölçeğinde öngörülen Ticaret–Konut Alanı kullanım kararının gerek plan ana kararlarında kamusal amaçlı planlanmış olan kullanım alanlarının bütünlüğünü zedeleyici olduğu, gerekse nüfus projeksiyon hesaplarında öngörülmeyen ilave bir nüfus yaratacağı, bu durumun mevcut plan ana kararlarını bozucu ve ve kamusal amaçlı planlanmış olan kullanım alanlarının bütünlüğünü zedeleyici olduğu, ilave nüfusun gereksinim duyacağı sosyo-kültürel tesis, ibadet alanı ve sağlık tesis alanı gibi kentsel sosyal altyapı alanlarının öngörülmemiş olduğu, sadece eğitim ve yeşil alan miktarlarının artırılmış olmasının alandaki donatı alanı dengesini olumsuz yönde etkileyeceği, belediye hizmet alanları ile resmi hizmet alanlarının da kentsel donatı alanı olduğu, ….alansal büyüklüğü azaltılan Belediye Hizmet Alanı kullanımına ilişkin eşdeğer herhangi bir alan öngörülmemiş olmasının planlama ilke ve esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu, … plan değişikliği kararları ile yoğunluk artırıcı plan kararları öngörülmekle beraber, kentsel sosyal altyapı alanlarına dair, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu ve analizine dair bilgilere ve kurum ve kuruluş görüşlerini içeren analitik bilgilere plan değişikliği açıklama raporunda yer verilmemesi…" gerekçesiyle söz konusu 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği iptal edilmiştir.
Mahkeme kararlarının bağlayıcılığı açık olmasına rağmen, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi`nin 16.10.2025 tarihli kararı ile aynı içerikteki planlama yaklaşımında ısrar edilmiş; mahkeme kararlarında belirtilen hukuka aykırılıklar giderilmeden yeni bir idari işlem tesis edilmiştir. Bu durum, hukuk devleti ilkesine ve yargı kararlarının bağlayıcılığına aykırı bir uygulama niteliği taşımaktadır.
Bunlara ek olarak;
Plan değişikliğinin, yürürlükteki 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı‘nın nüfus değerlerinin aşılamayacağına ve donatı alanlarını azaltıcı plan değişikliği yapılamayacağına dair uygulama hükümlerine (6.7 ve 6.13 maddeleri) açıkça aykırı olduğu,
Yürürlükteki planlarda öngörülen sosyal ve teknik altyapı alanlarının azaltılmasına rağmen eşdeğer alan ayrılmadığı,
Yoğunluk artıran bu plan değişikliğine yönelik etkilerin belirlenmesi amacıyla zorunlu olan kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporunun hazırlanmadığı,
Dava konusu planda getirilen "Bölge Parkı/Büyük Kentsel Yeşil Alan" gösteriminin Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği lejant teknikleriyle uyumsuz olduğu
gerekçeleri doğrultusunda bahse konu plana 19.02.2026 tarihinde İzmir 4. İdare Mahkemesi, 2026/256 E. kayden dava açılmıştır.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur."
Sayfa başına git
