POLİTİKA
EGEPOSTASI - İzmir’de kooperatif projelerine ilişkin yargılamalar sürerken, Sayıştay’ın İZBETON’a yönelik 2025 yılı denetim raporunda dikkat çeken tespitler yer aldı. Kentsel dönüşüm işlerinin kooperatiflere ihalesiz devredildiğini belirleyen Sayıştay, tamamlanamayan konutlar nedeniyle şirket bütçesinden karşılanan kira ödemeleri ve gecikme cezaları üzerinden yöneticilerin sorumluluğuna işaret etti.
Eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ile eski İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya’nın ana kooperatif davasından tahliye edilmelerine rağmen, Örnekköy Kooperatifine ilişkin ayrı zimmet dosyası kapsamında tutuklulukları sürüyor. İki isim, 16 Ekim’de görülen ana davanın duruşmasında suçlamaları reddederek beraatlerini talep etti.
ZARARIN SORUMLU YÖNETİCİLERDEN TAHSİLİ İSTENDİ
Sayıştay, geciken projeler nedeniyle yapılan ödemelerin şirket açısından doğrudan mali zarar oluşturduğunu vurguladı. Raporda, şirket yöneticilerinin kaynakları koruma ve şirketin menfaatlerini gözetme yükümlülüğü hatırlatılarak şu değerlendirmeye yer verildi:
“Sonuç olarak, Şirketin zarara uğratılmasına sebebiyet veren yetkili ve sorumlu şirket yöneticilerinin, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca doğan zararlardan sorumlu tutulmaları ve söz konusu zararların tahsil edilmesi gerekmektedir.”
İŞLER KOOPERATİFLERE İHALESİZ DEVREDİLDİ
Büyükşehir Belediyesinin İZBETON’a protokolle verdiği Uzundere 3 ve 4’üncü etap, Örnekköy 3 ve 4’üncü etap ile Aktepe-Emrez 1’inci etap kentsel dönüşüm işlerinin, şirket tarafından kooperatiflere ihalesiz devredildiği tespit edildi.
Sayıştay, kamu kurumları arasında protokolle iş yapılmasına olanak tanıyan düzenlemenin, Kamu İhale Kanunu’na tabi olmayan kooperatiflere aynı yöntemle iş devredilmesine dayanak oluşturamayacağını belirtti. Uygulamanın mevzuata aykırı olduğu kaydedilirken, İZBETON’un bulgunun bu bölümüne ilişkin açıklama yapmadığı ifade edildi.
ÖRNEKKÖY’DE 52 MİLYON LİRAYI AŞAN KİRA ÖDEMESİ
Raporda, Örnekköy projesinde süre uzatımları dahil teslim süresinin dolmasının ardından, Ağustos 2024-Aralık 2025 döneminde İZBETON bütçesinden 52 milyon 254 bin 596 lira 86 kuruş kira yardımı ödendiği belirtildi. Ayrıca günlük 5 bin lira üzerinden 16 ay için 2 milyon 400 bin lira gecikme cezası tahakkuk ettirildiği kaydedildi.
Kooperatiflerle yapılan protokollerde, gecikme cezaları ile hak sahiplerine ödenen kira bedellerinin yüklenicilere yansıtılmasını öngören hükümler bulunmasına rağmen tahsilat yapılmadığı belirlendi.
İZBETON, yeni protokollerle söz konusu bedellerin kooperatiflerden tahsil edileceğini bildirdi. Ancak Sayıştay, bu ödemelerin yıllara yayılarak güncelleme yapılmadan alınmasının da şirket açısından zarar oluşturduğunu vurguladı.
YENİ PROTOKOLLER DE ŞİRKETİ ZARARA UĞRATTI
Denetimde, önceki yıllarda kooperatiflere devredilen işlerin yanı sıra 2025 yılında yapılan yeni anlaşmalar da eleştirildi.
Örnekköy 3’üncü etap için 17 Eylül 2025’te, 4’üncü etap için 17 Kasım 2025’te imzalanan tadil protokollerinde, tamamlanamayan inşaatların maliyetinin İZBETON tarafından üstlenildiği ve kooperatiflerden uzun vadede tahsil edilmesinin kararlaştırıldığı belirtildi.
Sayıştay, maliyetin 60 aya yayılan ödeme planıyla karşılanmasını ve şirketin ödediği kira bedellerinin tahsilinin ileri tarihlere bırakılmasını eleştirdi. Bu düzenlemelerin şirket yöneticilerinin “basiretli bir iş adamı gibi hareket etmediğini” gösterdiği ifade edildi.
Şirket yönetimi, anlaşmaların konutların tamamlanması ve kooperatif üyelerinin ödeme güçleri gözetilerek hazırlandığını savundu. Sayıştay ise şirket zararının oluştuğu ve buna neden olanlar hakkında ticari yaptırımların uygulanmadığı tespitini korudu.
KOOPERATİFİN GİDERLERİNİ İZBETON ÜSTLENDİ
Uzundere 4’üncü etap için yapılan tadil protokolünde de benzer tespitlere yer verildi. Kooperatifin ilk sözleşme kapsamında karşılaması gereken şantiye kurulumu, güvenlik, altyapı, mühendislik, proje ve benzeri giderlerden oluşan 19 milyon 169 bin 47 lira 60 kuruşluk tutarın şirket tarafından üstlenildiği belirtildi.
Raporda, mimari projeler, krokiler ve zemin etüdünün İZBETON tarafından üçüncü kişilere ihale edilerek temin edilmesine rağmen, bunlara ilişkin bedellerin kooperatif tarafından yapılmış gibi ödendiği kaydedildi.
Sayıştay, ödeme planı, gecikme bedelleri ve kooperatifin karşılaması gereken harcamaların üstlenilmesinin şirket zararı doğurduğunu belirterek bu tutarların sorumlulukları çerçevesinde ilgili kişilerden tahsil edilmesini istedi.
9,4 MİLYARLIK İHALEDE REKABET ELEŞTİRİSİ
Yarım kalan projelerin tamamlanması için yapılan toplam 9 milyar 462 milyon 250 bin liralık ikmal inşaatı ihaleleri de denetime takıldı.
Sayıştay, bu ihalelerin gerekli şartlar oluşmadan pazarlık usulüyle gerçekleştirildiğini belirtti. İZBETON’un bazı ihalelere ilişkin mahkeme kararlarını dayanak göstermesine karşılık, kararların somut olaylara ilişkin olduğu ve ilk ihaleden yaklaşık 10 ay sonra yapılan diğer ihalelerde de aynı yöntemin uygulandığı vurgulandı.
Raporda, temel ihale yöntemleriyle rekabet ortamı oluşturulmasının şirket maliyetlerinin düşürülmesine katkı sağlayabileceği ifade edildi.
SOYER VE KAYA SUÇLAMALARI REDDEDİYOR
Kooperatif projelerine ilişkin ana davada 65 sanığın yargılanmasına devam edilirken, İzmir Büyükşehir Belediyesinin davaya katılma talebi 16 Ekim’de kabul edildi.
Duruşmada Soyer, hakkındaki iddiaları çürüttüklerini ve suçsuz olduğunu savundu. Kaya da dosyada eksiklikler bulunduğunu belirterek beraatini istedi. Ana davada tutuksuz yargılanan iki ismin, ayrı zimmet dosyası kapsamındaki tutuklulukları devam ediyor.
Sayıştay’ın raporundaki sorumluluk değerlendirmeleri ise isim belirtilmeden şirket yöneticilerine yöneltildi. Raporda, ilk devir işlemlerinin yanı sıra 2025 yılında yapılan yeni protokoller ve ihale kararları da ayrı ayrı eleştirildi.
Sayfa başına git
