POLİTİKA
HİLAL YAKUT/EGEPOSTASI- CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü, İzmir İl Başkanlığı’nda düzenlediği basın toplantısında HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda yaşanan patlamayı ve Türkiye’deki iş güvenliği sorunlarını gündeme taşıdı. Toplantıya CHP İzmir İl Sekreteri Gökçe Döşemeciler de katılırken, açıklamalarda çocuk işçiliği, çalışma koşulları, denetim mekanizmaları ve fabrikada geçmiş yıllarda yaşanan kazalar ele alındı. Gümrükçü, HABAŞ’taki patlamanın öncesinde de çok sayıda iş kazasının yaşandığını belirterek, gerekli önlemlerin alınmadığını ileri sürdü.
Çocuk işçiliğine dikkat çekti
Toplantıda ilk olarak söz alan CHP İzmir İl Sekreteri Gökçe Döşemeciler, çocuk işçiliğinin yoksulluk ve yetersiz denetim politikalarıyla bağlantılı olduğunu söyledi. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verilerine göre 2026 yılının ilk dokuz ayında 1736 emekçinin iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiğini belirten Döşemeciler, hayatını kaybedenlerin 100’ünün çocuk işçi olduğunu ifade etti.
Çocukların eğitim hayatından koparılarak çalışma yaşamına yönlendirilmesine tepki gösteren Döşemeciler, “Soruyoruz: Çocuklarımızın yeri okul sıraları mı, fabrikalar mı, atölyeler midir? Bu veriler çocuk işçi ile mücadelede uygulanan politikaların ve denetim mekanizmalarının eksikliğini etkili bir şekilde ortaya koymaktadır. Üstelik kayıt dışı çocuk işçiliğinin gerçek boyutları ve kayıtlara yansımamış çocuk vefat vakaları da şeffaf bir biçimde araştırılmalıdır” dedi.
TÜİK verilerine göre yılda 721 çocuğun ekonomik bir faaliyette çalıştığının tespit edildiğini, bunların yaklaşık yüzde 23’ünün sanayide çalıştığını aktaran Döşemeciler, ekim ayında en az 193 işçinin hayatını kaybettiğini, bunlardan 9’unun çocuk olduğunu belirtti. Bir anne olarak çocukların çalışmak zorunda bırakılmasına tepki gösteren Döşemeciler, “Hangi anne çocuğunu sabahın ayazında okula değil, fabrikaya ya da atölyeye göndermek zorunda kalmak ister? Biz geçinebilmek için çocuklarını çalışmaya göndermek zorunda bırakılan annelerin olduğu bir Türkiye istemiyoruz. Çocukların emeğiyle değil, çocukların geleceğiyle büyüyen bir Türkiye istiyoruz ve bunun için gerekli siyasi mücadeleyi de vereceğiz” ifadelerini kullandı.
“Denetim raporları tozlu raflarda kalıyor”
Gümrükçü, HABAŞ’ta yaşanan patlamanın geçmişte meydana gelen iş kazalarından bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirterek çalışma hayatındaki denetim sistemine tepki gösterdi. Türkiye’de Soma ve Zonguldak gibi bölgelerde yaşanan facialara rağmen iş güvenliği konusunda gerekli derslerin çıkarılmadığını savunan Gümrükçü, özel iş sağlığı ve güvenliği firmalarının denetim sistemindeki konumunu da eleştirdi.
Denetim yapan firmaların denetledikleri işletmelerden ücret almasının bağımsızlık açısından sorun oluşturduğunu söyleyen Gümrükçü, hazırlanan raporların yaptırıma dönüşmediğini ifade etti. Gümrükçü, “İş sağlığı ve güvenliği firmaları, bunlar biliyorsunuz özel firmalar. Aslında denetim birebir devlet eliyle yapılması gereken bir sorun. Denetimi yaptırdığınız firma, sizi denetlediğiniz firmaya siz bu sistemde para ödüyorsunuz. Dolayısıyla para ödediğiniz firmanın sizi yeteri kadar, teknik olarak, kanuni olarak, sağlık olarak, iş güvenliği olarak denetlemesi pek mümkün olmuyor. Peki tam denetlediğini varsayalım. Rapor veriyor, ne oluyor? Herhangi bir yaptırımı yok. Alıyorsunuz tozlu raflarda o raporlar yerini alıyor ve bu HABAŞ örneğinde olduğu gibi gereği yapılmayan raporlar cinayetlerle, iş kazalarıyla sonuçlanabiliyor” diye konuştu.
Patlama bölgesinin önceden işaretlendiğini öne sürdü
Fabrikadaki geçmiş denetimlere ilişkin dikkat çeken bir iddiayı da paylaşan Gümrükçü, 2025 yılında fabrikayı denetleyen ve ismini açıklamadığı bir kişinin kendilerine ulaştığını söyledi. Söz konusu kişinin, patlamanın yaşandığı bölgenin bir yıl önce hazırlanan denetim raporunda kırmızıyla işaretlendiğini aktardığını belirten Gümrükçü, buna rağmen gerekli önlemlerin alınmadığını savundu. Gümrükçü, “2025 yılında bu fabrikayı denetleyen bir arkadaşımız bize ulaştı, adı bizde saklı. Diyor ki, ‘Biz raporu verdik, tam bir yıl önce bu olayın, bu iş kazasının olduğu yer bizim raporumuzda kırmızı olarak işaretlenmişti.’ Yani 2025'te denetlenmiş, 24'te denetlenmiş, 23'te denetlenmiş, geçmişte sorunlu bir yer olduğu belli olan bu bölgede maalesef önlem alınmadı” ifadelerini kullandı.
İşçilerle ve hayatını kaybedenlerin aileleriyle yaptıkları görüşmelerde de fabrikada çeşitli zamanlarda uyarılar yapıldığını öğrendiklerini belirten Gümrükçü, çalışanların uyarılarının yönetim tarafından dikkate alınmadığını iddia etti.
“Deliller karartılmaya çalışılıyor”
CHP’nin patlamanın araştırılması amacıyla Meclis’e önerge verdiğini ancak önergenin reddedildiğini belirten Gümrükçü, TMMOB heyetinin de inceleme yapmak üzere fabrikaya girişine izin verilmediğini söyledi. İşçilerin fabrikaya telefonla girişinin yasaklandığını açıklayan Gümrükçü, uygulamanın görüntü alınmasını engellemeye yönelik olduğunu ileri sürdü. Gümrükçü, “Bugün işçiler, dün akşam belli oldu, biz de zaten basın toplantısını o yüzden yaptık. Bugün işçilerin fabrikaya telefonla girmesi yasaklandı. Konuşmak için değil, görüntü almasının engellenmesi için. Yani şunu net bir şekilde söyleyebiliriz: Burada deliller fabrika yönetimi tarafından karartılmaya çalışılmaktadır” dedi.
İşçilerin hayatını kaybeden arkadaşlarının cenazelerine katılamadığını da öne süren Gümrükçü, fabrika yönetiminin ailelere yalnızca iki kuru çiçek gönderdiğini söyledi. Maddi yardımların kaybedilen canları geri getiremeyeceğini belirten Gümrükçü, “Parayla giden canları yerine koyamazsınız. İnsan hayatının değerli olduğu bir düzen kurmamız lazım bizim Türkiye’de” ifadelerini kullandı.
HABAŞ’ta yıllardır kazalar yaşandığını söyledi
Gümrükçü, CHP tarafından hazırlanan rapordan fabrikanın geçmiş yıllardaki iş kazalarına ilişkin verileri de paylaştı. Buna göre fabrikada 2024 yılında 109 kayıp günlü iş kazası yaşanırken, bu sayı 2025 yılında 146’ya yükseldi. Gümrükçü, geçmişte yaşanan kazaların da fabrikadaki risklerin uzun süredir devam ettiğini gösterdiğini savundu.
Paylaşılan rapora göre 8 Mayıs 2019’da rotanın devrilmesi sonucu sıvı çelik ortaya saçıldı ve 11 işçi yaralandı. Yaralanan işçilerden 4’ünün durumunun ağır olduğu belirtildi. 14 Ağustos 2020’de çelik blokları taşıyan bir işçi kaza geçirerek hayatını kaybederken, aynı yıl 8 Ekim’de sac değişimi sırasında yüksekten düşen, 6 Kasım’da ise denize düşen bir işçi yaşamını yitirdi. Ağustos 2022’de vinçten düşen bir işçinin hayatını kaybettiğini aktaran Gümrükçü, 11 Ocak 2024’te üzerine metal bobin düşen bir işçinin de yaşamını yitirdiğini söyledi.
Fabrikadaki kazaların sonraki yıllarda da sürdüğünü belirten Gümrükçü, 7 Mayıs 2025’te çelikhanede meydana gelen patlamada 7 işçinin yaralandığını, 21 Ekim 2026’da yüksekten düşen bir işçinin hayatını kaybettiğini aktardı. Gümrükçü, 5 Kasım 2026’da iş makinesi lastiğine hava basıldığı sırada meydana gelen patlamada da bir kişinin hayatını kaybettiğini, bir kişinin yaralandığını söyledi. Son olarak pazartesi günü yaşanan patlamada 17-18 işçinin yaşamını yitirdiğini ve çok sayıda işçinin yaralandığını belirtti.
“Türkiye vicdanını kaybetmekle karşı karşıya”
Fabrikada yıllara yayılan kazalara rağmen gerekli önlemlerin alınmadığını savunan Gümrükçü, HABAŞ’ta yaşanan patlamayı “seri cinayet” olarak nitelendirdi. İş güvenliği sorununun yalnızca Aliağa ile sınırlı olmadığını belirten Gümrükçü, Bergama, Tire, Çiğli ve Kemalpaşa gibi sanayi bölgelerinde çalışan binlerce işçinin de can güvenliğinin sağlanması gerektiğini söyledi. Gümrükçü, “Bu ölümler devam edecek mi? Sadece bu fabrika özelinde değil; Aliağa'da binlerce işçi çalışıyor, Bergama'da, Tire'de, Çiğli'de, Kemalpaşa'da binlerce işçi çalışıyor. Bu işçilerin can güvenliği bizim sorumluluğumuz değil mi? Devleti yönetenlerin sorumluluğu değil mi? Kimsenin vicdanı sızlamayacak mı?” diye konuştu. Polonya’da 6 işçinin hayatını kaybetmesi üzerine iki günlük milli yas ilan edildiğini hatırlatan Gümrükçü, HABAŞ’taki patlamada 17-18 kişinin yaşamını yitirmesine rağmen üretimin durdurulmadığını ve bayrakların yarıya indirilmesi yönünde bir karar alınmadığını söyledi. Ülkede insan hayatına yönelik duyarsızlığın tehlikeli bir noktaya ulaştığını savunan Gümrükçü, “Çünkü bu ülkedeki insanlar vicdanlı insanlar. Türkiye vicdanını kaybetmekle karşı karşıya” dedi.
Açıklamasının sonunda CHP olarak çalışma hayatındaki sorunlara karşı mücadele edeceklerini belirten Gümrükçü, “Eskiden ekmek aslanın ağzındaydı denirdi, şimdi ekmek maalesef Azrail'in pençesinde. Yani insanlar çocuklarını okutabilmek için, eve ekmek götürebilmek için hayatlarını ortaya koymak zorunda olmamalı. Bu düzen acil bir şekilde değişmelidir. Cumhuriyet Halk Partisi olarak biz bu düzeni değiştirmeye talibiz” ifadelerini kullandı.
Kendi Büyükşehir başkanımızı geri istiyoruz”
Basın toplantısında Tunç Soyer’in tutukluluğuna da değinen Gümrükçü, eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı’nın gelecek hafta görülecek duruşmasında serbest bırakılmasını beklediklerini söyledi. Soyer’in cezaevinde geçirdiği sürenin 500 günü aştığını belirten Gümrükçü, dosyadaki raporların Soyer’in suçlamalarla doğrudan bağlantısının bulunmadığı yönünde olduğunu savundu.
Soyer’in görevde olmadığı için delil karartma ihtimalinin bulunmadığını, İzmir’de uzun süre yaşamını sürdürdüğünü ve kaçma şüphesine ilişkin bir durum olmadığını ifade eden Gümrükçü, eski başkanın CHP’ye bağlılığını ve siyasi mücadelesini cezaevinde de sürdürdüğünü dile getirdi.
Gümrükçü, “Gelecek hafta İzmir Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Tunç Soyer’in mahkemesi var. Dün itibariyle 500 günlük ceza evine doldurdu. Gelen bütün raporlar bir suç varsa bile onun Tunç Bey ile ilgisi olmadığı yönünde. Kentte Büyükşehir Belediye Başkanlığı yapmış, bir ilçede belediye başkanlığı yapmış, delil görevde olmadığı için delil karartma ihtimali olmayan, iki küsur sene İzmir’de kalarak hayatına devam etmiş olmasından kaynaklı şehir değiştirme, ülke değiştirme ihtimali olmayan, siyasi tercihini bile değiştirmemiş, Cumhuriyet Halk Partisi’ne cezaevinde olduğu sürece boyunca bağlı kalmış, yani mücadelesinden zerre harf vazgeçmeyen bir insan olduğu bilinen Sayın Tunç Soyer’in bu mahkemede serbest kalacağını umuyorum” diye konuştu.
“18 Kasım’da adliyede olacağız”
Gümrükçü ayrıca Tunç Soyer'in mahkemesine dikkat çekti. İzmir Büyükşehir Belediyesi’ndeki yönetim değişikliğine ve belediye başkanının parti değiştirmesine de tepki gösteren Gümrükçü, İzmir’in siyasi hesaplaşmaların merkezine yerleştirildiğini savundu. Gümrükçü, “İzmir’le oyun oynayanlar, İzmir’i siyaset arayışında baş köşeye yerleştirenler, İzmir’de parti belediye transferi yaparak Büyükşehir Belediyesi’ni alan arkadaşlar, alan arkadaşlar alacaklarını almışlardır diye düşünüyorum. Onların artık bir başkanı var. Biz Cumhuriyet Halk Partisi olarak kendi Büyükşehir başkanımızı geri istiyoruz” ifadelerini kullandı. Tunç Soyer’e destek için 18 Kasım’da adliyede olacaklarını açıklayan Gümrükçü, “18 Kasım’da il örgütümüz, ilçe örgütümüz adliyedeyiz. Tunç Soyer’in masumluğuna inanıyoruz, ceza almayacağına inanıyoruz, acil bir şekilde serbest bırakılmasını talep ediyoruz” dedi.
Sayfa başına git
